Πληροφορίες

Άρτεμις

Αρτέμιδα Αττικής

 

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

 

 

Συντεταγμένες37°0′52″N 24°79′30″E / 37.01444, 25.325

Αποσαφήνιση  
Δήμος Αρτέμιδος Αττικής
Στατιστικά Στοιχεία
Υψόμετρο Πόλης: 0-180 μ
Έκταση Δήμου: 21,226 χμ2 (21.226 στρέμματα)
Πληθυσμός Δήμου: 17.391 κάτοικοι (2001)
Πυκνότητα Δόμησης: 819 κάτοικοι/χμ2 (2001)
Γεωγραφικά Δεδομένα

Σήμανση Αρτέμιδος στον Αττικό Χάρτη


Πόλη: Αρτέμιδα
Οικιστικό Συγκρότημα: Μεσογείων
Νομαρχία: Ανατολικής Αττικής
Περιφέρεια: Αττικής
Χώρα: Ελλάδα
Συνασπισμός Κρατών: Ευρωπαϊκή Ένωση
Ήπειρος: Ευρώπη
Πληροφορίες Δήμου
Έτος Ίδρυσης: 1974 (Κοινότητα)
Έτος Προαγωγής: 1994 (Δήμος)
Δήμαρχος: Αλτιπαρμάκης Γεώργιος(2006)
Αποστολή Ε-mail: dmerimna@otenet.gr
Επίσημος Ιστότοπος: www.artemida.gov.gr

Η Αρτέμιδα (ή Άρτεμις) αποτελεί Δημοτική Κοινότητα του Καλλικράτειου Δήμου Σπάτων-Αρτέμιδας της Ανατολική Αττικής και βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από το ιερό της Βραυρώνας όπου λατρευόταν ηΆρτεμις, θεότητα του κυνηγιού. Σήμερα μια από τις μεγαλύτερες σε πληθυσμό Δημοτικές Κοινότητες της Ανατολικής Αττικής και μεταλλάσσεται με γρήγορο ρυθμό από παραθεριστική κωμόπολη των Μεσογείωνσε τόπο μόνιμης κατοικίας, με εμπορικό και οικονομικό κέντρο τη Λούτσα.

Η ευρύτερη περιοχή της Δημοτικής Κοινότητας Αρτέμιδας βρίσκεται στις ακτές του Νότιου Ευβοϊκού Κόλπου, 25χμ ανατολικά των Αθηνών και μόλις 5 χιλιόμετρα από την Δημοτική Κοινότητα Σπάτων στηΜεσογαία, της οποίας αποτελεί επίνειο. Διοικητικά υπάγεται στη Περιφέρεια Αττικής. Δικαστικά υπάγεται στο Ειρηνοδικείο Κορωπίου και οικονομικά στη ΔΟΥ Παλλήνης.

Η περιοχή και παλιός οικισμός της Λούτσας παραμένει μέχρι το 1974 στα διοικητικά όρια των Σπάτων, ενώ έκτοτε αναγνωρίζεται ως Κοινότητα Αρτέμιδος της Ανατολικής Αττικής. Το 1994 ξεπερνάει τους 10.000 κατοίκους και προάγεται σε δήμο, σύμφωνα με τον Κώδικα Δήμων & Κοινοτήτων. Το 2010 συνενώθηκε με τον πρώην Δήμο Σπάτων για να σχηματίσουν το Δήμο Σπάτων-Αρτέμιδας

Τα διοικητικά όρια της Δημοτικής Κοινότητας εκτείνονται: ΑΝΑΤΟΛΙΚΑ: Με την ακτογραμμή στη θαλάσσια περιοχή του όρμου Αρτέμιδος. ΝΟΤΙΑ: Με τα όρια του Δήμου Μαρκοπούλου(περιοχή Πόρτο Ράφτη). ΔΥΤΙΚΑ: Με το Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών και στη συνέχεια με τα όρια της Δημοτικής ΚοινότηταςΣπάτων. ΒΟΡΕΙΑ: Έως τα όρια με το Δήμο Ραφήνας-Πικερμίου επί της οδού Αρίωνος.

Η Δημοτική Κοινότητα Αρτέμιδας καταλαμβάνει έκταση 21.226 στρεμμάτων, από τα οποία ένα πολύ μικρό μέρος αποτελεί το παλιό κέντρο, ενώ το 50% της συνολικής επιφάνειας είναι εκτάσεις ενταγμένες σε Σχέδιο Πόλης. Το υπόλοιπο της Δημοτικής Κοινότητας καταλαμβάνεται από εκτάσεις κυρίως γεωργικές όπου υπάρχουν και ορισμένες αγροικίες κι εξοχικές κατοικίες. Στη περιοχή υπάρχουν αρκετές αγροτικές εκτάσεις με κυρίαρχη καλλιέργεια αυτήν της αμπέλου για παραγωγή κρασιού. Ο πληθυσμός της περιοχής σύμφωνα με την απογραφή του 2001 ανέρχεται σε 17.391 κατοίκους, ήτοι 819 κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Μεγάλη πληθυσμιακή προσέλευση παρατηρείται κατά τη δεκαετία του ’90, εποχή κατά την οποία η περιοχή αποτελεί δημοφιλή παραθεριστικό προορισμό.

Η Αρτέμιδα αποτελεί κόμβο ανάμεσα στο Διεθνή Αερολιμένα των Αθηνών και το Λιμένα της Ραφήνας. Επίσης αποτελεί το επίνειο των Σπάτων χωρίς σημαντικές λιμενικές υποδομές πέρα από το αλιευτικό καταφύγιο που υπάρχει στη Λούτσα.

Πίνακας περιεχομένων

[Απόκρυψη]

[Επεξεργασία] Ταυτότητα Περιοχής

[Επεξεργασία] Ετυμολογικές & Ερμηνευτικές Αναφορές

Η αρχική ονομασία του παραδοσιακού παράκτιου οικισμού ήταν “Λούτσα” λόγω της εγκατάστασής του σε παραθαλάσσια ζώνη. Στην αρβανίτικη γλώσσα η ονομασία αυτή αντιπροσωπεύει ένα μέρος προικισμένο με υδάτινο πλούτο.

Η περιοχή αναπτύσσεται και χωρίζεται από τον Δήμο Σπάτων από τον πρώτο κοινοτάρχη Εμμανουήλ Αναγνωσταρά και αναγνωρίζεται ως Δήμος τιμάται με την ονομασία της Θεάς Αρτέμιδος (η Άρτεμις, της Αρτέμιδος, την Αρτέμιδα) καθώς η ομώνυμη λεωφόρος που διέρχεται από το παραδοσιακό κέντρο καταλήγει νότια στην Αρχαία Βραυρώνα όπου σώζονται τα ερείπια του Ιερού Ναού της Βραυρωνίας Αρτέμιδος.

Στο έμβλημα δε του Δήμου χαράσσεται η εικόνα της Αρτέμιδος.

[Επεξεργασία] Ιστορική Εξέλιξη

Η Δημοτική Κοινότητα Αρτέμιδας βρίσκεται στην περιοχή με το τοπωνύμιο Λούτσα που προέρχεται από την αρβανίτικη λέξη «λούτσα» δηλαδή υγρός – βαλτώδης τόπος, πιθανότατα εξαιτίας της ύπαρξη λίμνης ή έλους στην περιοχή που σήμερα ονομάζεται Λίμνη. Η περιοχή αυτή, βρίσκεται πολύ κοντά στο κέντρο του Δήμου, και κατοικήθηκε από το 2.000 π.Χ., δηλαδή κατά την διάρκεια της πρωτοελλαδικής περιόδου. Στην περιοχή Αλυκή αποκαλύφθηκε οχυρωμένος πρωτοελλαδικός οικισμός, οι Αραφηνίδες Αλές, ο οποίος αποτελούσε το δεύτερο σε μέγεθος Δήμο των αρχαίων Αραφηνίων.

Ο μύθος αναφέρει πως ο Ορέστης επιστρέφοντας από την Ταυρική χερσόνησο με την Ιφιγένεια και το θαυματουργό ξόανο της Αρτέμιδος, αποβιβάστηκε στις Αραφηνίδες Αλές, όπου ίδρυσε ναό για την Αρτέμιδα και έστησε άγαλμα. Τα θεμέλια του ναού διατηρούνται σήμερα σε ελεγχόμενο χώρο στην κεντρική παραλία του Δήμου, όπως επίσης και ο βωμός της θεάς σε κοντινή απόσταση επάνω στην ακτή. Στο ναό λατρευόταν η Άρτεμις ως «ταυροπόλος» θεά, ενώ η Ιφιγένεια αποσύρθηκε στο Ιερό της Αρτέμιδος στη Βραυρώνα, το οποίο σώζεται έως σήμερα, δίπλα από το Αρχαιολογικό Μουσείο Βραυρώνος.

Από τον Ευριπίδη φαίνεται, ότι είχε επιζήσει μια παλιά λατρευτική συνήθεια, μια συμβολική ανθρωποθυσία που λάμβανε χώρας στις Αραφηνίδες Αλές, και κατά την διάρκεια της οποίας χαράσσονταν ο λαιμός ενός ανθρώπου ώστε να βραχεί με αίμα ο βωμός της θεάς.

Κατά την διάρκεια του 19ου αιώνα, και σύμφωνα με την χαρτογραφική αποτύπωση του γερμανού χαρτογράφου Kaupert, η περιοχή που καταλαμβάνει σήμερα ο Δήμος Αρτέμιδος ήταν ιδιαίτερα αραιοκατοικημένη. Στη θέση που βρίσκεται σήμερα ο Ι.Ν.Αγ.Σπυρίδωνα αποτυπώθηκαν ερείπια, πιθανότατα υπολείμματα αρχαίου λιμενίσκου. Αξιοσημείωτη η περιτοίχιση που περιλαμβάνει το σημερινό κέντρο και τμήμα της 6 πολεοδομικής ενότητας με την ένδειξη «Μάνδρα Διάκου». Στον ίδιο χάρτη αποτυπώνονται οι εκτεταμένοι αμμόλοφοι του παραθαλάσσιου μετώπου που καταλαμβάνονται από δασική βλάστηση.

Τρισδιάστατη Άποψη (Δορυφορική εικόνα ASTER)

Η περιοχή έως τα τέλη του ‘70 αποτελεί χωριό ανατολικά των Αθηνών με αγροτικό και κτηνοτροφικό χαρακτήρα. Κατά τις δεκαετίες του ‘80 και του ‘90 καθίσταται δημοφιλής λόγω της εγγύτητάς της με την πρωτεύουσα ως παραθαλάσσιος προορισμός κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Με την οικιστική επέκταση της πρωτεύουσας επιλέγονται εκτάσεις της Λούτσας από ανθρώπους μέσων και χαμηλών εισοδημάτων για την οικοδόμηση εξοχικών κατοικιών. Η περιοχή διαμορφώνει το ιδιαίτερο προφίλ της και πραγματοποιείται απόσχιση από το Δήμο Σπάτων-Λούτσας. Στα τέλη του ‘90 η περιοχή γνωρίζει οικιστική ανάπτυξη ανάπτυξη, χωρίς όμως να συνοδεύεται από μια παράλληλη ανάπτυξη των υποδομών. Η παράκτια ζώνη αξιοποιείται από γραφικά καφέ, καταστήματα και bar και διαμορφώνεται σταδιακά το παραθεριστικό προφίλ της περιοχής. Αναγνωρίζεται πλέον ως Δήμος και αρχίζει να διεκδικεί την ανάπτυξη που της αρμόζει.

Το 2004, με την μετεγκατάσταση του Διεθνούς Αερολιμένος Αθηνών από το Ελληνικό στα Σπάτα τηςΜεσογαίας, η Αρτέμιδα επηρεάζεται άμεσα από την ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής. Παρατηρείται παρά ταύτα συμφόρηση, καθώς δε συνοδεύεται παράλληλα από τροποποίηση και αναθεώρηση των ρυμοτομικών σχεδίων σύμφωνα με τα σύγχρονα χωροταξικά δεδομένα της ευρύτερης περιοχής και χρειάζονται νέα έργα υποδομής (παιδεία, υγεία, μεταφορές κλπ).

Στα νεότερα χρόνια της πόλης διετέλεσαν δήμαρχοι ο Γιάννης Αναγνωστόπουλος (1990-1997), πρώτος Δήμαρχος όταν η Αρτέμιδα αναγνωρίζεται ως Δήμος, Βάιος Τυράκης (1998-2001), Γεώργιος Κασίμης (2002-2005) και Γεώργιος Αλτιπαρμάκης (2006-2010).

Το 2010 η ευρύτερη περιοχή του Αγίου Νικολάου και της Βραυρώνας κινδύνευσαν να καούν παντελώς, αποτελώντας ένα σοβαρό πλήγμα για την χλωρίδα και την πανίδα της περιοχής.

[Επεξεργασία] Πολεοδομικά Χαρακτηριστικά

Χάρτης των Πολεοδομικών Ενοτήτων της Αρτέμιδας.

Η πόλη είναι χτισμένη δίπλα στη θάλασσα, στον κόλπο της Αρτέμιδας. Ο πληθυσμός παρουσίασε μεγάλη αύξηση τη δεκαετία του ’90,καθώς και την τελευταία πενταετία. Η οικιστική ανάπτυξη συνεχίζεται με έντονους ρυθμούς, δημιουργώντας όμως προβλήματα. Κυρίως γιατί η πόλη δεν έχει τις υποδομές να εξυπηρετήσει τόσο πληθυσμό. Άλλο ένα πρόβλημα είναι η έλλειψη σχολικών κτιρίων. Το λιμάνι εξυπηρετεί κυρίως αλιευτικά και ιδιωτικής χρήσεως σκάφη. Η παραλία είναι δημοφιλής προορισμός το καλοκαίρι, συγκεντρώνει χιλιάδες λουόμενους και σε πολύ μικρή απόσταση υπάρχουν αρκετές καφετέριες και μπαρ. Μεταξύ αυτών και της παραλίας βρίσκεται το Πάρκο Αρτέμιδος, το οποίο αποπερατώθηκε τον Ιούλιο του 2006.

Η περιοχή της Αρτέμιδας είναι αρκετά εκτεταμένη. Κάποιοι αριθμοί δίνουν μια ιδέα του μεγέθους. Έχει έκταση 21,226km2,480km οδικό δίκτυο,πάνω από 650km δίκτυο ύδρευσης,18km παραλία, ενώ η Δημοτική Κοινότητα διαιρείται σε 14 Πολεοδομικές Ενότητες (13 νέες εντάξεις και το παλιό “Κέντρο”). Η γειτνίαση με το αεροδρόμιο αλλά και το λιμάνι της Ραφήνας, δημιουργεί πλεονεκτήματα αλλά και προβλήματα.

Ένα φλέγον ζήτημα περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, είναι η διεύλεση των αεροπλάνων πάνω από την πόλη σε χαμηλό ύψος, κι ένα δεύτερο εξίσου σημαντικό η ανυπαρξία μονάδας επεξεργασίας αστικών λυμάτων (βιολογικός καθαρισμός). Ειδικά το δεύτερο αν δε γίνουν σωστές κινήσεις θ’αποδειχθεί καταστροφικό για την πόλη.

[Επεξεργασία] Συνοικίες Αρτέμιδος

Η πόλη της Αρτέμιδος αναπτύσσεται πέριξ της παραθαλάσσιας ζώνης της Λούτσας που αποτελεί και το κέντρο της. Η οικιστική ζώνη εκτείνεται κατακόρυφα της παραλιακής προς τα βόρεια και τα νότια του κέντρου, ενώ δυτικά εκτείνονται οι πευκόφυτοι λόφοι της περιοχής. Μερικές από τις συνοικίες και περιοχές της Αρτέμιδος είναι οι κάτωθι:

Συνοικίες Αρτέμιδος: Λούτσα Βραυρώνα Βελανιδέζα Πράσινος Λόφος Βρύση

[Επεξεργασία] Περιβαλλοντολογικά Χαρακτηριστικά

[Επεξεργασία] Χλωρίδα

Η γεωγραφική περιοχή που καταλαμβάνει η Δημοτική Κοινότητα Αρτέμιδος ανήκει φυτοκοινωνιολογικά στη Ευμεσογειακή ζώνη (Παραλιακή, λοφώδης και υποορεινή περιοχή). Ειδικότερα στην υποζώνη Oleo Ceratonion, η οποία διακρίνεται στην Quercion Ceratonietum και στην Oleo Lentiscentum. Από τα είδη που υπάρχουν στην περιοχή φαίνεται πως η γεωγραφική περιοχή του Δήμου Αρτέμιδας μπορεί να καταταχθεί στην υποζώνη Oleo Lentiscentum. Τα οικοσυστήματα που απαντώνται στη παραπάνω ζώνη, είναι ιδιαίτερα εύφλεκτα, ενώ οι φυτοκοινωνίες όπου επικρατεί η Χαλέπιος Πεύκη χαρακτηρίζονται ως πυρόφιλα με την έννοια πως η φωτιά είναι τρόπος φυσικής αναγέννησης και όχι βέβαια πως «αγαπούν» τη φωτιά.

  • Accacia Dealbata
  • Κίτρινη Μιμόζα
  • Adonis annua
  • Ailanthus altissima Βρωμόδενδρο
  • Alcea sp. Μολόχα
  • Allium afflatunense Σκορδαψιός
  • Arbutus Unedo Κουμαριά
  • [Arundo donax Καλαμιά]]
  • Arisarum vulgare Λυχναράκι
  • Asparagus acutifolius Άγριο σπαράγγι
  • Bougainvillea spectabilis Μπουκαμβίλλια
  • Calycotome villosa Ασπάλαθος
  • Calystegia sylvatica Άσπρο χωνάκι
  • Ceratonia siliqua Χαρουπιά
  • Cercis siliquastrum Κουτσουπιά
  • Chrysanthemum coronarium Μαργαρίτα
  • Cupressus sempervirens Κυπαρίσσι
  • Cyclamen repandum Ανοιξιάτικο κυκλάμινο
  • Cytinus hypocistis Λαδανιά
  • Daucus sp Άγριο καρότο
  • Eleagnus angustifolius Τζιζτζιφιά
  • Erica manipuliflora Ρείκι
  • Eryngium maritimum Αγκάθι της θάλασσας, αγκαθιά, παπαδίτσα
  • Euphorbia sp. Γαλατσίδα
  • Eycalyptus globulus Ευκάλυπτος
  • Eycalyptus paucifora Ευκάλυπτος
  • Ferula communis Νάρθηκας
  • Ficus carica Συκιά
  • Gynandriris sysyrinchium Ίριδα
  • Hedera helix Κισσός
  • Jasminum mesnyi Κίτρινο γιασεμί
  • Jasminum officinale Χιώτικο γιασεμί
  • Juniperus communis Άρκευθος, θαλασσόκεδρο
  • Juniperus foenicia Άρκευθος η φοινικική

Τα παραπάνω είδη απαντώνται στην περιοχή είτε ως αυτοφυή (ενδημικά και μη), είτε έχουν εγκατασταθεί τεχνητά κατά καιρούς, από τους κατοίκους της περιοχής και στη συνέχεια πολλαπλασιάστηκαν με φυσικό τρόπο. Καταλαμβάνουν δε επιφάνειες, όπως αγροί, εγκαταλειμμένα οικόπεδα, ακτές, δασικές εκτάσεις και άλλους ελεύθερους χώρους. Στον κατάλογο δεν συμπεριλαμβάνονται τα φυτά αρχιτεκτονικής τοπίου που χρησιμοποιούνται στους σύγχρονους κήπους και τα δένδρα αγροτικής παραγωγής.

[Επεξεργασία] Φυτοκοινωνίες

Σε μορφή υψηλής βλάστησης, στην περιοχή κυριαρχεί η χαλέπιος πεύκη, που απαντάται:

  • Σε μεγάλες επιφάνειες σε δασικές εκτάσεις εντός των ορίων του Δήμου
  • Σε συδενδρίες και λόχμες που έχουν απομείνει εντός του υφιστάμενου οικιστικού ιστού
  • Σε θέσεις της ζώνης μίξης ακτής – χερσαίας ζώνης που έχουν παραμείνει ανεπηρέαστες από ανθρώπινη επέμβαση.

Στους ελεύθερους χώρους το πεύκο σχηματίζει ομήλικες συστάδες με υπόροφο αποτελούμενο κυρίως από σχίνο, και σε χαλαρές συγκομώσεις από πουρνάρι. Στο θαμνόροφο και όπου η συγκόμωση της χαλεπίου το επιτρέπει, εμφανίζονται ενδημικά φυτά όπως θυμάρι και λαδανιά. Σε αυτές τις περιοχές και εφόσον δεν υπάρχει ανθρώπινη επέμβαση η αναγέννηση της υψηλής βλάστησης αλλά και του υπόροφου πραγματοποιείται κανονικά.

Στην ακτή η χαλέπιος καταλαμβάνει τη ζώνη που ακολουθεί αμέσως μετά τα αλόφυτα και τα αρμυρίκια.

[Επεξεργασία] Πανίδα

Υδροβιότοπος Αλυκής

Η πανίδα της περιοχής είναι ιδιαίτερα περιορισμένη σε πλήθος καθώς ο χώρος δέχεται ολοένα και πιο έντονες πιέσεις αστικού χαρακτήρα. Παραμένει όμως ένας σημαντικός αριθμός ειδών που απαντάται στην περιοχή του Δήμου Αρτέμιδος και στην ευρύτερη περιοχή της πεδιάδας των Μεσογείων.

Σημαντικό βιότοπο αποτελεί η περιοχή «Λίμνη» ή «Αλυκές», υδροβιότοπος υπό καθεστώς απολύτου προστασίας καθώς στην περιοχή απαγορεύεται κάθε είδους επέμβαση.Αν και κατά το παρελθόν ο χώρος έχει χρησιμοποιηθεί ως χώρος ανεξέλεγκτης διάθεση αδρανών και ογκωδών αποβλήτων, σήμερα αποτελεί τόπο ανάπαυσης και αναπαραγωγής μεταναστευτικών πτηνών. Η όχθη της λίμνης περιβάλλεται από καλαμιές ενώ στην ευρύτερη περιοχή επικρατούν τα αρμυρίκια προσφέροντας επαρκή κάλυψη, νερό και τροφή στους μικρούς πληθυσμούς πτηνών που προτιμούν τον υδροβιότοπο.

Οι παρακάτω κατάλογοι βασίζονται σε παρατηρήσεις της τελευταίας 8ετίας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Αττικής.

[Επεξεργασία] Συγκοινωνιακή Σύνδεση & Προσβασιμότητα

Η Δημοτική Κοινότητα συνδέεται συγκοινωνιακώς με τη Δημοτική Κοινότητα Σπάτων και το Δήμο Ραφήνας-Πικερμίου. Η Λεωφ. Κωνσταντίνου Καραμανλή συνδέει οδικώς την Αρτέμιδα με την Αθήνα μέσωΣπάτων, η λεωφ. Βραυρώνος με το Πόρτο Ράφτη (Μαρκόπουλο) και η Λεωφ.Αρτέμιδος με την Ραφήνα. Στην πρώτη βρίσκεται και η δευτερεύουσα είσοδος για το προσωπικό του Διεθνούς Αεροδρομίου Ελευθέριος Βενιζέλος.

Η συνοικία της Βραυρώνος αποτελεί τέρμα της γραμμής 304 (από Νομισματοκοπείο), ενώ η παραλία του Αγ. Νικολάου είναι το τέρμα των γραμμών 305 (από Νομισματοκοπείο) και 321 (από Δουκ. Πλακεντίας μέσω Σπάτων) και της βραδινής 316 (από Νομισματοκοπείο προς Βραυρώνα με τέρμα στον Άγ. Νικόλαο). Επίσης, υπάρχουν και δυο τοπικές γραμμές που αντικατέστησαν την δημοτική συγκοινωνία και εξυπηρετούν τις συνοικίες της Αγίας Κυριακής και του λόφου Βραυρώνας (322 και 323 αντοίστοιχα).

 

Σπάτα

Σπάτα

 

 

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

 

 

Μετάβαση σε: πλοήγησηαναζήτηση

 

 
Σημαία Ευρωπαϊκής Ένωσης Ελληνική Δημοκρατία Ελληνική Σημαία
Δήμος Σπάτων
Βόρεια Μεσογαία Texture 1 d.jpg Έμβλημα Σπάτων Βόρεια Μεσογαία Texture 2 d.jpg

Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου

Στατιστικά Στοιχεία
Υψόμετρο Πόλης: 120 μ (κέντρο)
Έκταση Δήμου: 52,469χμ2 (52.469 στρέμματα)
Πληθυσμός Δήμου: 10.203 κάτοικοι (2001)
Πυκνότητα Δόμησης: 194 κάτοικοι/χμ2 (2001)
Γεωγραφικά Δεδομένα

Σήμανση Σπάτων στον Αττικό Χάρτη


Πληροφορίες Δήμου

Δήμος Σπάτων


Έτος Ίδρυσης: 1912 (Κοινότητα)
Έτος Προαγωγής: 1952 (Δήμος)
Δήμαρχος: Αθανάσιος Τούντας (2006)
Διεύθυνση: Βασιλέως Παύλου & Φλέμινγκ
Ταχυδρομικός Κώδικας: 19004
Τηλέφωνο Επικοινωνίας: 210-6632200
Αποστολή Fax: 210-6633311
Αποστολή Ε-mail: dimoss1@otenet.gr
Επίσημος Ιστότοπος: www.spata.gr
Συντεταγμένες: 37°57′36″N 23°54′41″E / 37.96, 23.9114

Τα Σπάτα συνιστούν πόλη της Αττικής και έδρα του δήμου Σπάτων-Λούτσας. Βρίσκονται στο κέντρο της πεδιάδας των Μεσογείων (που οριοθετείται από τους ορεινούς όγκους της Πεντέλης, του Υμηττού και τηςΜερέντας) και πάνω σε λόφο. Διοικητικά υπάγονται στη Νομαρχία Ανατολικής Αττικής, με πρωτεύουσα τη γειτονική Παλλήνη, ενώ επίνειο τους είναι η Λούτσα του Δήμου Αρτέμιδος.

Ο σύγχρονος οικισμός των Σπάτων συγκροτείται σταδιακά από την εποχή της τουρκοκρατίας, ενώ αναγνωρίζεται ως κοινότητα της Αττικής το 1912. Το 1952 αναγνωρίζεται ως Δήμος Σπάτων-Λούτσας τηςΑνατολικής Αττικής.

Τα διοικητικά όρια του δήμου εκτείνονται σε απόσταση 20 χιλιομέτρων ανατολικά των Αθηνών, από τις ορεινές απολήξεις του Υμηττού και της Πεντέλης, μέχρι τον Κόλπο των Πεταλιών. Περιβάλλεται από τις δορυφορικές πόλεις της Παιανίας, της Παλλήνης, του ΠικερμίουΡαφήνοςΑρτέμιδος και Μαρκοπούλου. Εντός των διοικητικών του ορίων αναπτύσσονται πολλά διάσπαρτα χωριά όπου ιδρύονται τοπικοί πολιτιστικοί σύλλογοι που συμβάλλουν στην ανάπτυξη και ανάδειξή τους. Ορισμένα από αυτά είναι ηΧριστούπολη, η Αγία Κυριακή, η Βελανιδέζα και πολλά άλλα.

Ο σύγχρονος δήμος καταλαμβάνει έκταση 52.469 στρεμμάτων, το μεγαλύτερο τμήμα των οποίων καλύπτεται από αγροτικές εκτάσεις κι ένα μικρό κομμάτι συνιστά το παραδοσιακό κέντρο του οικισμού. Κατά την απογραφή του 2001 παρουσίαζε 10.203 κατοίκους, ήτοι 194 κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Σύμφωνα δε με τις τελευταίες εκτιμήσεις πρέπει να ανέρχονται στους 15.000, τουτέστιν 286 κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.

Τα τελευταία χρόνια η περιοχή γνωρίζει μεγάλη ανάπτυξη, τόσο οικιστικά όσο και εμπορικά, λόγω της λειτουργίας του γειτονικού αεροδρομίου “Ελευθέριος Βενιζέλος”. Διαθέτει επίσης πολύ καλή συγκοινωνιακή σύνδεση και μέσω λεωφορειογραμμών που περνούν από την Αρτέμιδα προς το σταθμό της Δουκίσσης Πλακεντίας στην Αθήνα.

Πίνακας περιεχομένων

[Απόκρυψη]

[Επεξεργασία] Ιστορία

Τα σημερινά Σπάτα στην αρχαιότητα αποτελούσαν τον αττικό δήμο της Ερχιάς, που ανήκε στην Αιγηίδα φυλή και τοποθετείτο στη Μεσογαία χώρα σύμφωνα με τη διοικητική διαίρεση του Κλεισθένους. Στην περιοχή τοποθετείται ο παλαιότερος οικισμός της Κυθήρου, που ανήκε στην Πανδιονίδα φυλή σύμφωνα με την προ-Κλεισθένειο διαίρεση, αλλά η ακριβής ταυτοποίηση της Κυθήρου δεν έχει καταστεί δυνατή μέχρι σήμερα. Λόγω της θέσης τους πάνω σε λόφο, τα Σπάτα ήταν πάντα τόπος πρόσφορος για κατοίκηση, τόσο για λόγους αμύνης, όσο και για λόγους εξοικονόμησης της καλλιεργήσιμης γης. Νεολιθικός οικισμός έχει ανασκαφεί στον παρακείμενο λόφο Ζάγανι, ενώ μέσα στα ίδια τα Σπάτα έχει ανασκαφεί Μυκηναϊκό νεκροταφείο της Μεσοελλαδικής εποχής, ευρήματα εκ του οποίου εκτίθενται σε αίθουσα του Εθνικου Αρχαιολογικού Μουσείου των Αθηνών και άλλα σε εκθετήριο στο Αεροδρόμιο “Ελευθέριος Βενιζέλος”. Συχνή είναι η ανεύρεση αρχαιολογικών ευρημάτων από χωματουργικές εργασιες, ενώ η εκτέλεση απλών αγροτικών εργασιών συχνά αποκαλύπτει αρχαιολογικού ενδιαφέροντος τεχνουργήματα (θραύσματα κεραμικών αγγείων κλπ). Από τον αττικό δήμο της Ερχιάς καταγόταν ο συγγραφέας Ξενοφών.

Η σύγχρονη ονομασία προκύπτει από την αρχαία ελληνική λέξη “σπάθη” στη μεσαιωνική και λατινο-αλβανική της μορφή “σπάθα” ή “σπάτα”. Το τοπωνύμιο πιστεύεται ότι προέκυψε από όνομα ανθρώπου, κάτι που συνηθίζεται σε όλη την Ελλάδα, και ειδικότερα από το όνομα αλβανόφωνου φύλαρχου της περιοχής, του Μπούα Σπάτα. Ο εποικισμός της περιοχής από Αρβανίτες (δηλ. αλβανόφωνους) πιθανολογείται ότι έγινε κατά τη διάρκεια της Φραγκοκρατίας, περί τον 14ο αιώνα, όταν οι Δούκες των Αθηνών προσκάλεσαν τμήματα Αρβανιτών μισθοφόρων να εγκατασταθούν σε εγκαταλελειμμένες γεωργικές γαίες της Αττικής. Η εκδοχή αυτή ενισχύεται από την συνύπαρξη αρβανίτικων και ιταλικών παλαιών οικογενειακών επωνύμων στα Σπάτα. Ο πληθυσμός ήταν ανέκαθεν Χριστιανικός και Ορθόδοξος, καθώς και κατά κύριο λόγο δίγλωσσος (Αρβανιτόφωνος-Ελληνόφωνος) και αναλφάβητος μέχρι την απελευθέρωση, αν και οι θρησκευτικές εκδηλώσεις τελούνταν πάντα στην Ελληνική. Μετά την εγκαθίδρυση του νέου κράτους και τη δημιουργία σχολείων, η χρήση της Ελληνικής γενικεύθηκε και μεταπολεμικά το σύνολο του πληθυσμού ήταν ήδη δίγλωσσο. Σήμερα η χρήση των Αρβανίτικων έχει εκλείψει.

[Επεξεργασία] Χαρακτηριστικά

Λεωφόρος Σπάτων

Τα Σπάτα σήμερα είναι μια αγροτική κωμόπολη με παραγωγή αμπελουργικών προϊόντων και δευτερευόντως ελαιολάδου. Στην περιοχή εδρεύουν ελαιοτριβεία και πολλά οινοποιεία, παραδοσιακά και σύγχρονα. Το θρησκευτικό στοιχείο είναι έντονο – οι δύο μεγαλύτεροι ναοί είναι ο ναός της Αναστάσεως του Χριστού, με προσκυνηματική εικόνα που θεωρείται προστατις των αυτοκινητιστών, και ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, καθεδρικός ναός της Μητροπόλεως Μεσογαίας και Λαυρεωτικής. Ως πολιούχοι τιμώνται οι Απόστολοι Πέτρος και Παύλος, ξωκκλήσι των οποίων είναι χτισμένο από την εποχή της Τουρκοκρατίας κοντά στην ανατολική παρυφή της κωμόπολης. Η εορτή των Αγίων στις 29 Ιουνίου εορτάζεται με τριήμερο πανηγύρι, το οποίο κορυφώνεται με την ολοήμερη και ολονύκτια ετοιμασία περίπου 50 καζανιών στιφάδου, από μοσχαρίσιο κρέας και κρεμμύδια, την παραμονή της εορτής. Το στιφάδο προαγοράζεται από δημότες και άλλους πιστούς και μοιράζεται σε αυτούς την ημέρα της εορτής των δύο Αποστόλων. Τα αμπέλια που περιβάλλουν την πόλη είναι διάσπαρτα από μικρά ξωκκλήσια, τα περισσότερα οικογενειακά και λειτουργούμενα κατά περίσταση με τη φροντίδα των κτιτορικών οικογενειών.

Η πόλη είναι γνωστή για τις αθλητικές εγκαταστάσεις που συναντώνται στην είσοδο της πόλης επί της Λεωφόρου Σπάτων. Επιπλέον, τα Σπάτα έχουν καταστεί σημαντικός συγκοινωνιακός κόμβος λόγω της γειτνίασής τους με τον Αερολιμένα των Αθηνών. Κύριες πλατείες είναι η Πλατεία Ξενοφώντος στο κέντρο της πόλης στην οποία πραγματοποιούνται έργα ανάπλασης και πεζοδρόμησης των γύρω δρόμων, τοποθέτηση καλαίσθητων πινακίδων και φωταγώγηση. Βασικό σημείο εστίασης των κατοίκων αποτελεί και η Πλατεία Δημαρχείου επί της Οδού Βασιλέως Παύλου. Ελεύθεροι χώροι συναντώνται και στην είσοδο της πόλης επί των Αθλητικών εγκαταστάσεων, καθώς και γύρω από τα εκκλησάκια της περιοχής.

Στα Σπάτα λειτουργούν 8 δημόσια σχολεία (3 νηπιαγωγεία, 3 δημοτικά, Γυμνάσιο και Γενικό Λύκειο), δημοτικός βρεφονηπιακός σταθμός και δημοτική σχολή μουσικής, παράρτημα του Λυκείου των Ελληνίδων που ασχολείται με την διδασκαλία και διάδοση των ελληνικών χορών και τη διαφύλαξη της παραδοσιακής φορεσιάς, παραρτήματα του Σώματος Προσκόπων και του Σώματος Ελληνίδων Οδηγών, πολιτιστικοί σύλλογοι και ιδιωτικά σχολεία εγκατεστημένα στην ευρύτερη κτηματική περιοχή. Βορείως του οικισμού λειτουργούσε συγκρότημα υπερποντίων κεραιών του ΟΤΕ, το οποίο έχει παραχωρηθεί στο Δήμο με προοπτική δημιουργίας αθλητικών εγκαταστάσεων. Παραπλεύρως ευρίσκεται η έκταση μελλοντικής ανεγέρσεως του προπονητικού κέντρου της ΑΕΚ και το Κέντρο Υγείας Σπάτων.

[Επεξεργασία] Συγκοινωνιακή Σύνδεση και Προσβασιμότητα

Τα Σπάτα είναι οικοδομημένα στην καρδιά της πεδιάδας των Μεσογείων και περιβάλλονται από γνωστές πόλεις της Ανατολικής Αττικής. Καθίστανται προσβάσιμα από την είσοδο 18 (“Οδός Παιανίας-Σπάτων”) της Αττικής Οδού, που ενώνει το λεκανοπέδιο των Αθηνών με την πεδιάδα των Μεσογείων μέχρι και τον Διεθνή Αερολιμένα “Ελευθέριος Βενιζέλος”. Με τη Μεσογαία συνδέονται με τον αυτοκινητόδρομο Σταυρού-Ραφήνας μέσω της Λεωφόρου Αγίου Δημητρίου που διέρχεται από τη Χριστούπολη. Ο αυτοκινητόδρομος καταλήγει στην Περιφερειακή Υμηττού προς τα ανατολικά προάστια των Αθηνών. Τα Σπάτα παρακάμπτονται εκ Βορρά από την περιφερειακή οδό (“Δημάρχου Μπέκα”) καθ’ οδόν προς Αρτέμιδα και την ακτή του Ευβοϊκού.

Με την Παλλήνη, το Γέρακα, τα Γλυκά Νερά και την Ανθούσα στα βορειοδυτικά συνδέονται με τη Λεωφόρο Σπάτων, ενώ με το Πικέρμι στα βόρεια συνδέονται με τη Λεωφόρο Αγίου Χριστοφόρου που καταλήγει στη Λεωφόρο Μαραθώνος προς τη Ραφήνα στα βορειοδυτικά. Η Λεωφόρος Σπάτων διακλαδίζεται στην Οδό Βασιλέως Παύλου και την Οδό Δημάρχου Μπέκα που διασταυρώνονται με τη Λεωφόρο Καραμανλή προς την Αρτέμιδα στα ανατολικά. Με το Κορωπί και το Μαρκόπουλο στα νότια συνδέεται η πόλη με την επέκταση της Λεωφόρου Λαυρίου. Με την Παιανία συνδέεται στα δυτικά μέσω της Λεωφόρου Αγίου Θωμά που διασταυρώνει την Αττική Οδό.

[Επεξεργασία] Οικισμοί Σπάτων

• τα Σπάτα [ 7.738 ] • η Αγία Κυριακή [ 540 ] • ο Άγιος Ιωάννης [ 241 ] • ο Άγιος Νικόλαος Μπούρα [ 103 ] • ο Άγιος Σεραφείμ [ 220 ] • η Βελανιδιά [ 237 ] • το Έτος Στέκο [ 111 ] • ο Ήμερος Πεύκος [ 93 ] • ηΝεάπολη [ 461 ] • ο Φοίνικας [ 229 ] • η Χριστούπολη [ 230 ] •

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s